Geliefde gemeente,
In dit bericht willen we stilstaan bij de taken van een consulent. Er zijn hierover verschillende vragen binnengekomen bij ons, die we graag willen beantwoorden. Voor deze uitleg hebben we onder meer geciteerd uit de brochure ‘Kerkvisitatie & de consulent’, uitgegeven door het Deputaatschap Kerkrecht van de Gereformeerde Gemeenten en vastgesteld door de Generale Synode van 2019. We raden u aan deze brochure zelf ook eens door te nemen. Over vragen met betrekking tot de kerkvisitaties in onze gemeente hebben we eerder al geschreven.
Wat is een consulent eigenlijk?
Het woord ‘consulent’ komt van het Latijnse consulere, wat ‘raadplegen’ of ‘raadgeven’ betekent. Een consulent is dus iemand die raad geeft. In de kerk is een consulent een predikant die door de classis wordt aangewezen om een (vacante) gemeente met raad en daad bij te staan.
In de Dordtse Kerkorde van 1619 komt het woord ‘consulent’ nog niet voor. Het consulentschap bestond toen nog niet; de classis of een commissie gaf toen zelf raad en leiding. Al snel na de Synode van Dordrecht raakte het consulentschap echter in zwang. Het verving de classicale commissies. Dit laat zien dat een consulent niet alleen adviseur is, maar ook met enige autoriteit optreedt – bijvoorbeeld bij het beroepen van een nieuwe predikant.
Artikel 44, lid 5 van de DKO 2019 bepaalt dat de classis voor iedere gemeente een consulent aanwijst.
Taken en verantwoordelijkheden
De consulent houdt namens de classis toezicht op de gemeente. Dit betekent vooral: de gemeente dienen met raad en leiding. Daarnaast ziet hij erop toe dat de kerkorde en de besluiten van meerdere vergaderingen worden nageleefd.
Een goede samenwerking tussen kerkenraad en consulent is daarbij essentieel. De classis houdt daarom bij voorkeur rekening met de wensen van de gemeente en benoemt een consulent in goed overleg. De uiteindelijke beslissing ligt echter bij de classis. De gemeente dient de aangewezen consulent te aanvaarden.
De consulent heeft een dienende taak, nooit een heersende. Hij mag niet ingrijpen in de eigen rechten van de plaatselijke kerkenraad. Wel draagt hij verantwoordelijkheid voor de tijdige bediening van de Heilige Doop en het Heilig Avondmaal (het laatste bij voorkeur minimaal twee keer per jaar). Als hij dat zelf niet kan doen, zorgt hij ervoor dat een andere predikant dit oppakt.
In een niet-vacante gemeente is de rol van de consulent zeer beperkt. Alleen in noodgevallen zal de kerkenraad dan om advies of hulp vragen.
Samenvatting
Het consulentschap is in de loop der eeuwen ontstaan om praktische redenen. In 2019 heeft de Generale Synode van de Gereformeerde Gemeenten de Dordtse Kerkorde herzien om deze passend te maken bij de praktijk.
Kort gezegd: de consulent geeft advies, houdt toezicht op het kerkordelijke verloop en ondersteunt desgevraagd een (vacante) gemeente. Zijn rol is altijd dienend.
De classis wijst voor elke gemeente een consulent aan. Bij ernstige bezwaren kan de kerkenraad (of de consulent zelf) verzoeken om een andere consulent. Dit gebeurt alleen in dringende gevallen, zoals een onoverkomelijk verschil van inzicht of een ernstige vertrouwensbreuk.
Wat als u als gemeentelid bezwaar hebt over een consulent?
Als eerste stap kunt u de betreffende consulent persoonlijk benaderen. Komt u er samen niet uit, dan kunt u uw bezwaren bij de kerkenraad kenbaar maken. Als gesprekken met de kerkenraad uw bezwaren niet wegnemen, kunt u vragen om gehoord te worden tijdens de kerkvisitatie (hiervoor dient u een verzoek in te dienen). Ook is het mogelijk om in appèl te gaan tegen het besluit/standpunt van de kerkenraad inzake uw bezwaren. Dit appèl wordt op de classis behandeld.
We begrijpen dat het kerkrechtelijke traject soms oneerlijk of verwarrend overkomt. Bezwaarprocedures komen uiteindelijk vaak bij dezelfde ambtsdragers terecht (waaronder ook de consulent zelf). Dit is echter de weg die onze kerkorde voorschrijft. Informele bezwaren worden niet formeel in behandeling genomen en leiden dus ook niet tot een officiële uitspraak.
Mochten er vragen zijn naar aanleiding van dit bericht, dan horen we die graag. Laten we blijven bidden om wijsheid, liefde en eenheid in onze gemeente.