Vandaag gaat het over openheid.
Dat roept direct een spanning op die al langer speelt: de verhouding tussen openheid enerzijds en het streven naar rust anderzijds. Vaak wordt gesuggereerd dat méér openheid de rust zou verstoren. Maar is dat wel zo vanzelfsprekend? Of kan openheid juist de voorwaarde scheppen voor een diepere, duurzamere rust?
Waarom zou meer openheid de rust verstoren?
De redenering die meestal gehoord wordt, is ongeveer als volgt: Openheid brengt gevoelige informatie naar buiten –> dat kan oude wonden openrijten, misverstanden voeden of tot nieuwe discussies leiden. Ook kan het zo zijn dat mensen zich voelen aangevallen, geschaad in hun eer, of ze verliezen vertrouwen in ambtsdragers –> onrust, spanningen, geroddel, partijvorming – kortom, precies het tegenovergestelde van de gewenste rust. Dit argument heeft zeker een kern van waarheid. Niet alles wat gezegd kan worden, moet ook meteen gezegd worden. Daarbij kan gedacht worden aan Pred. 3:7b “Een tijd om te zwijgen en een tijd om te spreken”.
Kan openheid juist bijdragen aan echte rust?
Tegelijkertijd wijst de Bijbel herhaaldelijk op het tegenovergestelde principe: waarheid en oprechtheid vormen de enige duurzame grondslag voor vrede.- “De waarheid zal u vrijmaken” (Joh. 8:32) – ook in de gemeente.
“Zij [de liefde] verblijdt zich niet in de ongerechtigheid, maar zij verblijdt zich in de waarheid” (1 Kor. 13:6).
“Spreekt de waarheid, een iegelijk met zijn naaste” (Ef. 4:25) – in de context van het opbouwen van het lichaam van Christus.
Gerechtigheid en waarheid gaan dus vóór de schijnvrede. Wanneer zaken worden toegedekt, terwijl velen vermoeden dat er iets niet klopt, ontstaat er een onderhuidse onrust: wantrouwen, geruchten, vermoedens, gevoel van onrecht. Dat vreet aan de gemeente van binnenuit.
Echte rust ontstaat vaak pas nadat de waarheid een plaats heeft gekregen, hoe pijnlijk dat ook is op korte termijn. Zoals een abces niet geneest door het dicht te plakken, maar door het open te leggen, te reinigen en te laten helen.
Is het ambtsgeheim altijd het zwaarstwegende argument?
Nee, dat is het niet. Het ambtsgeheim heeft een hoge waarde:
- Het beschermt kwetsbare mensen;
- Het schept vertrouwen in de ambtsdrager;
- Het voorkomt roddel en laster.
Maar het ambtsgeheim is geen absoluut gebod dat alles overheerst. Het is dienstbaar aan de opbouw van de gemeente en geen doel op zichzelf. Wanneer het handhaven ervan leidt tot ernstige schade zoals structureel wantrouwen, een diep gevoel van onrecht, verhindering van gezonde toetsing of de voortduring van zonde en onrecht – dan moeten andere Bijbelse principes zwaarder wegen. Denk daarbij aan:
- de roeping om waarheid en gerechtigheid te betrachten;
- de bescherming van de zwakken en verdrukten;
- de opbouw van het lichaam van Christus door de waarheid in liefde te spreken .
In zulke gevallen prevaleert de plicht tot gerechtigheid, bescherming en oprechte liefde vaak boven strikte geheimhouding. Het ambtsgeheim blijft waardevol en moet zorgvuldig worden gehanteerd, maar het staat altijd in dienst van het grotere goed: de eer van God en het welzijn van Zijn gemeente.
Mogelijke gevolgen van meer openheid
Negatieve gevolgen (op korte termijn)
- Pijnlijke confrontaties en emoties komen boven;
- Sommige mensen voelen zich publiekelijk geschaad of vernederd;
- Er kan tijdelijk meer onrust ontstaan (discussies, verdeeldheid);
- Het kan blijken dat ambtsdragers niet meer als zodanig kunnen functioneren;
- Risico op onjuiste interpretaties of sensatiezucht.
Positieve gevolgen
- Vertrouwen groeit weer, omdat mensen merken dat er niet langer iets wordt “weggehouden”;
- Geruchten en halve waarheden verliezen hun voedingsbodem;
- Dader(s) en/of betrokkene(n) krijgen de kans tot openlijke schuldbelijdenis en verzoening;
- De gemeente ervaart dat de waarheid bevrijdend werkt;
- Toekomstige problemen worden eerder gesignaleerd en aangepakt;
- De gemeente wordt gezonder en veerkrachtiger.
De balans is dus nooit eenvoudig. Maar de Bijbel dwingt ons om niet automatisch te kiezen voor “rust ten koste van alles”, maar voor de weg die leidt tot gerechtigheid, waarheid en echte vrede – ook als die weg eerst door een dal van moeite gaat.
Rust die gebouwd is op bedekking en zwijgen, is vaak broos en tijdelijk. Rust die groeit uit waarheid in liefde, uit openheid waar dat past, en uit eerlijke verantwoording, is van een ander gehalte. Die rust lijkt soms eerst verder weg te gaan, maar is uiteindelijk dieper en duurzamer. Moge de Heere Zelf wijsheid geven om te onderscheiden wanneer openheid helend is en wanneer terughoudendheid geboden is.
Het volgende stuk gaat over ‘communicatie over de predikant’. Welke boodschappen heeft de gemeente gekregen over de predikant? Wanneer is deze boodschap veranderd?